یکی از مهم ترین استاندارد ها برای ضوابط راه پله در ایران استفاده از نرده پله گرد در کنار پله گرد است. ادامه و گسترش در ساخت انواع پله گرد مارپیچ سبب شده است تا پله گرد و پله مارپیچ گونه همانند هم دیده شوند. ساخت و تکمیل اطلاعات ارائه شده برای تولید و طراحی پله های گرد لازم می باشد. چنانچه به اصول و ضوابطی که از طرف سازمان نظام مهندسی در رابطه با راه پله و اجزای آن تعریف و تدوین شده است نگاهی بیندازیم متوجه میشویم که در پله گرد دوبلکس پلان اهمیت بسیار بالایی دارد، و با دیدی جامع و آگاه برای سفارش این سازه قدم برداریم. دانستن این اطلاعات به شما کمک می کند تا در هنگام طراحی معماری ساختمان توجه ویژه و وسواس پس گونه ای نسبت به جانمهایی این سازه در میان سایر فضاهای ساختمان داشته باشید.

در ابتدای این بحث به توضیح اجزای نرده پله و ضوابط آن می پردازیم و در ادامه بصورت جزئی تر بندهای ذکر شده در مباحث نظام مهندسی مرتبط با پله را به اطلاع می رسانیم.به صورت کلی انواع پله گرد دارای مشخصاتی هستند که عبارتند از :

ارتفاع پله گرد

ارتفاع پله گرد و نرده کناری کمتر از 80 و بیشتر از 130 سانت نباید باشد. اگر شما ساختمانی که احداث میکنید مهندس ناظر دارد و به پایان کار نیاز دارید مبحث استاندارد های لازم را رعایت کنید. برای ورود به هر زمینه ابتدا لازم است آگاهی کامل و جامع نسبت به آن داشته باشیم. یکی از این زمینه ها، ساختار و اصول پله های گرد می باشد که در مقالات گذشته درباره اهمیت و لزوم وجود این سازه در ساختار معماری امروزه صحبت کرده ایم. و همچنین سعی کردیم درباره ی زوایایی از این سازه از جمله نورپردازی پله گرد ، دکوراسیون زیر پله ، قیمت پله گرد و روند سفارش و ساخت پله گرد اطلاعاتی مختصر و مفید در اختیار مخاطبان خود قرار دهیم.

رابطه ارتفاع پله و تعداد پله گرد

به طور کلی هر قدر ارتفاع پله زیادتر باشد تعداد پله موردنیاز برای عبور از طبقه ای به طبقه دیگر کمتر بوده و در نتیجه قفسه پله یا فضای لازم برای ایجاد پله کمتر است ولی ارتفاع پله کاملا بستگی به محل استفاده و اشخاص استفاده کننده از آن را دارد مثلا ارتفاع پله برای طبقات مسکونی در حدود ۱۶ الی ۲۰ سانتی متر در نظر گرفته می شود زیرا ۸۰ درصد استفاده کنندگان آن در سنینی هستند که به راحتی می توانند از پله ها پایین و بالا بروند (اشخاص مسن تر و کودکان خردسال بیش تر وقت خود را در منزل می گذرانند). نرده های آکاردئونی هم برای درب های چوبی بکار میروند.

همچنین ارتفاع پله موتورخانه و یا انبار را در حدود ۲۰ الی ۲۵ حتی ۵۰ سانتی متر در نظر می گیرند زیرا ۹۹ درصد استفاده کنندگان این قسمت از ساختمان را اشخاص جوان تشکیل می دهند.

ارتفاع پله مکانهای عمومی مانند ایستگاه راه آهن و یا بیمارستان ها و یا ادارات عمومی را در حدود ۱۵ الی ۱۷ سانتی متر در نظر می گیرند زیرا از این نوع پله ها اجبارا افراد در هر سنی استفاده خواهند نمود.

شرایط لازم برای کارگذاری کف پله:

کف پله تابع  دو عامل است:

۱- طول کف پا تا پله بعد

۲- طول قدم برای کارگذاری نرده

۱: معمولا در شرایط عادی طول کف پای یک آدم معمولی در حدود ۳۰ سانتی متر است در این صورت برای اینکه عبور و مرور از روی پله آسان باشد کف پله باید در حدود ۳۰ سانتی متر باشد که با توجه به ۲ سانتی متر دماغه پله جمعا در حدود ۳۲ سانتی متر خواهد شد.

۲: با توجه به اینکه طول قدم یک آدم معمولی در حدود ۶۳ الی ۶۵ سانتی متر می باشد برای اینکه بتوان پله ها را پشت سر هم و بدون توقف و به راحتی و با قدم معمولی طی نمود می بایست مجموع دو برابر ارتفاع بعلاوه کف پله، عددی بین ۶۳ الی ۶۵ سانتی متر باشد:

۶۵ الی ۶۳ = b + h2

h= ارتفاع پله

b = کف پله

تولید کنندگان، تنوع بیشماری از مدل راه پله گرد فراهم کرده‌اند تا اطمینان حاصل کنند که پله گرد ‌های تولید شده برای انواع فضا‌ها مناسب است.برای مثال یک راه پله گرد نمایشی ممکن است بسیار بزرگ‌تر از مدل راه پله گرد مورد استفاده در خانه باشد، چرا که در خانه انتظار می‌رود دستگاه پله‌ی مارپیچی کوچک، فشرده و بسیار باریک باشد.

مدل‌هایی جدید از پله گرد برای استفاده در فضاهای مختلف طراحی شده‌اند که در ادامه نمونه‌هایی از انواع مدل راه پله گرد را مشاهده می‌کنید.

اگر تعداد پله هایی که پشت سر هم قرار دارند در حدود ۸ الی ۱۲ پله باشد (مانند پله هایی که دو طبقه یک ساختمان را در هر گردش بهم مربوط می نماید) کف پله نمی تواند از ۳۲ الی ۳۳ بیشتر باشد. زیرا اگر کف پله از این مقدار پهن تر باشد استفاده کننده از آن در موقع بالا رفتن ناخود آگاه هر قدم خود را روی پله بعدی قدری عقب تر گذاشته و روی پله هشتم یا نهم پنجه پای او روی لبه پله قرار گرفته و ممکن است تعادل خود را از دست داده و به جلو خم شود ولی در مورد پله های جلوی ساختمان که معمولا تعداد آن حدود ۳ یا ۴ پله می باشد می توان از کف پله پهن تر نیز استفاده نمود.

عرض پله:
عرض پله  به نسبت شدت عبور و مرور متفاوت می باشد بدیهی است پله های خروجی یک سینما که در ظرفیت چند دقیقه می باید جمعیتی در حدود ۱۰۰۰ نفر را تخلیه نماید یا پله های خروجی ایستگاه راه آهن نمی تواند با پله های یک ساختمان دو طبقه دارای عرض مساوی باشند.
عرض پله ساختمان های عمومی و بزرگ مانند سینماها و تئاترها که از آنها برای عبور یک طرفه استفاده می شود (فقط مردم خارج می شوند) برای هر ۱۲۰ نفر جمعیت یک متر عرض در نظر گرفته می شود که این عرض برای تخلیه جمعیت در حدود ۱۰ دقیقه کافی می باشد.
حداقل عرض پله ساختمان هایی که زیاد بزرگ نبوده و از روی آن عبور و مرور دو طرفه انجام می شود در حدود ۱۰۰ سانتیمتر در نظر گرفته می شود زیرا بطوریکه می دانیم عرض شانه یک نفر مرد در حدود ۶۰ سانتی متر است (عرض شانه خانم ها کمتر می باشد) و با توجه به اینکه اگر دو نفر بخواهند از نزدیک یکدیگر عبور نمایند ناخودآگاه قدری شانه خود را به سمت مقابل کج می نمایند عرض ۱۰۰ سانتی متر برای عبور دو نفر از کنار یکدیگر کافی می باشد ولی برای آپارتمان های چند طبقه که شدت رفت و آمد زیادتر است عرض پله را در حدود ۱۲۰ سانتی متر و یا بیشتر در نظر می گیرند. در مورد پله های کم رفت و آمد مانند پله هایی که به بام ختم می شود و از آنها فقط برای برف روبی و یا سرکشی به بام استفاده می شود عرض ۵۵ الی ۶۰ سانتیمتر کافی می باشد.

محل پله

پله باید در محلی باشد که از هر نقطه ساختمان بخوبی قابل رویت بوده و شخص تاره وارد بتواند راه خود را به راحتی پیدا کند.این موضوع مخصوصا در ساختمان های بزرگ و عمومی دارای اهمیت میباشد.حداکثر فاصله پله از دورترین نقطه ساختمان نباید بیش از ۲۵ متر باشد زیرا در موقع بروز حریق این فاصله حداکثر مسافتی است که یک نفر میتواند طی نموده و خود را به پله برساند در این صورت چنانچه عرض ساختمانی بیش از ۵۰ متر باشد ناچارا باید دو سری پله در ساختمان ایجاد گردد در هر حال فاصله دو پله از همدیگر نباید از ۵۵ الی۶۰ متر تجاوز نماید بهتر است پله تقریبا در وسط ساختمان ایجاد شود.بطوریکه فاصله نقاط مختلف ساختمان از پله حداکثر از نصف عرض ساختمان تجاوز نکند.